Πρόγραμμα Προαγωγής και Καταγραφής της Στοματικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσμού

Το Πρόγραμμα Προαγωγή και Καταγραφή της Στοματικής υγείας του Ελληνικού Πληθυσμού υλοποιήθηκε από το 2001 έως 2016 από την Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία σε συνεργασία με την Colgate και την επιστημονική ευθύνη του Καθηγητή της Παιδοδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνου Ουλή. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τους τοπικούς οδοντιατρικούς συλλόγους όλης της χώρας και απαρτιζόταν από τρείς πυλώνες.

1. Καταγραφή της στοματικής υγείας του Ελληνικού Πληθυσμού η οποία πραγματοποιήθηκε μέσα από μελέτες όπως ο «Πανελλαδικός Επιδημιολογικός Χάρτης Στοματικής Υγείας» και η έρευνα για τη «διερεύνηση των ανισοτήτων και της ικανοποίησης των χρηστών από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες και τη σχέση της στοματικής υγείας με την ποιότητα ζωής των Ελλήνων».

Επιδημιολογικός Χάρτης

Η Πανελλαδική Επιδημιολογική Έρευνα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Προαγωγής και Καταγραφής της Στοματικής Υγείας του Ελληνικού Πληθυσμού από την Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία με τη συνεργασία της Colgate. Ξεκίνησε τον Οκτώβρη του 2001, ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2005 και πραγματοποιήθηκε σε τρείς φάσεις. Στην πρώτη έγινε ο σχεδιασμός της έρευνας και η διαδικασία τυποποίησης – εκπαίδευσης των ερευνητών, στη δεύτερη διεξήχθη η επιδημιολογική έρευνα και στην τρίτη έγινε η ανάλυση των στοιχείων και ή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.Σκοπός της παρούσας επιδημιολογικής έρευνας ήταν η διερεύνηση της κατάστασης της στοματικής υγείας και των αναγκών οδοντιατρικής περίθαλψης του Ελληνικού πληθυσμού σε 11 αντιπροσωπευτικές περιοχές της χώρας και σε συγκεκριμένες ομάδες ηλικιών. Παρόμοιο εγχείρημα μελέτης πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Παράλληλα βασικοί στόχοι της έρευνας ήταν:

  • Ο καθορισμός σταθερών και κοινών κριτηρίων καταγραφής των υπό εξέταση μεταβλητών, καθώς και συνθηκών και μέσων εξέτασης.
  • Η καταγραφή µε τα ίδια και σταθερά κριτήρια της κατάστασης στοματικής υγείας και των αναγκών περίθαλψης ομάδων πληθυσμού, που καλύπτουν το σύνολο του ηλικιακού φάσματος, σε διάφορες περιοχές της χώρας, κατά την ίδια χρονική περίοδο.
  • Η δημιουργία µμιας ομάδας τυποποιημένων εξεταστών, οι οποίοι θα μπορούν να καταγράψουν την κατάσταση της στοματικής υγείας και των αναγκών περίθαλψης του πληθυσμού χρησιμοποιώντας τους ίδιους δείκτες και τα ίδια κριτήρια.
  • Η επανεξέταση του πληθυσμού από τους ίδιους εξεταστές κατά τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. ανά πενταετία), προκειμένου να εκτιμηθεί η διαχρονική εξέλιξη και γεωγραφική κατανομή των νοσημάτων του στόματος και των αναγκών περίθαλψης του πληθυσμού.
  • Η δυνατότητα παρέμβασης για τη βελτίωση της στοματικής υγείας του πληθυσμού εκεί που θα κριθεί αναγκαίο.

Μερικά από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της έρευνας:

Τα παιδιά 12 ετών έχουν κατά μέσο όρο 2 δόντια χαλασμένα.
Οι ενήλικες έχουν κατά μέσο όρο 14 τερηδονισμένα δόντια.
Στους εφήβους 12 και 15 ετών μόνο το 15,8 % και 16,7% έχει υγιές περιοδόντιο.
9 στους 10 ενήλικες πάσχουν από ασθένειες των ούλων.
Στην ηλικία των 12 ετών το 78,5% έχει μέτρια έως κακή στοματική υγιεινή.
8 στους 10 Έλληνες δεν ακολουθούν ολοκληρωμένη στοματική υγιεινή.
Το 62% του πληθυσμού επισκέπτεται τον οδοντίατρο μόνο όταν υπάρχει πόνος ή για αποκατάσταση.

Διερεύνηση των ανισοτήτων και της ικανοποίησης των χρηστών από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες και σχέση της Στοματικής Υγείας με την ποιότητα ζωής των Ελλήνων
Από τα αποτελέσματα της επιδημιολογικής μελέτης για την καταγραφή της Στοματικής Υγείας που ολοκληρώθηκε το 2005, διαπιστώθηκε ότι ένα μεγάλο τμήμα των αναγκών του πληθυσμού μένει χωρίς θεραπεία, τη στιγμή που ο Έλληνας Οδοντίατρος υποαπασχολείται. Σκοπός λοιπόν της εν λόγω μελέτης είναι οποία συνιστά συνέχεια της πρώτης Επιδημιολογικής Μελέτης του Προγράμματος, αποτελεί η αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων οδοντιατρικών υπηρεσιών καθώς και η μέτρηση της ικανοποίησης των χρηστών από τις εν λόγω υπηρεσίες στην Ελλάδα.

Σε αυτό το πλαίσιο υλοποιήθηκε έρευνα με στόχο την διερεύνηση των ανισοτήτων που παρατηρούνται στη Στοματική Υγεία των Ελλήνων ανάλογα με κοινωνικό-οικονομικά και δημογραφικά στοιχεία και τις παραμέτρους που τα επηρεάζουν, σε συνδυασμό με τη μέτρηση της ικανοποίησης των χρηστών από τις υπηρεσίες Υγείας και πώς η κατάσταση της Στοματικής τους Υγείας επηρεάζει τη ποιότητα ζωής και την απόδοσή τους στις καθημερινές δραστηριότητές τους.

Ειδικότερα, οι επιμέρους στόχοι της μελέτης συνοψίζονται σε πέντε βασικά στάδια-άξονες έρευνας:

  • Διερεύνηση των οδοντιατρικών αναγκών που δεν έχουν ικανοποιηθεί (unmet needs) εξαιτίας της δομής των υπηρεσιών Υγείας.
  • Ανάλυση της χρήσης των οδοντιατρικών υπηρεσιών και των κοινωνικό-δημογραφικών παραγόντων που την επηρεάζουν.
  • Ανάλυση των κριτηρίων επιλογής της οδοντιατρικής περίθαλψης ανά φορέα παροχής (δημόσιος ή ιδιωτικός τομέας).
  • Διερεύνηση των στάσεων, απόψεων και αντιλήψεων του πληθυσμού για την επίσκεψη στον οδοντίατρο (Πρόληψη, Πόνος, Αιμορραγία, Αισθητική κλπ).
  • Καταγραφή της ικανοποίησης από τις οδοντιατρικές υπηρεσίες.

Τα αποτελέσματα μπορούν να συμβάλουν στην τροποποίηση και βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, μέσω της ανάπτυξης από μέρους της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας (ΕΟΟ) μιας ολοκληρωμένης πολιτικής στοματικής υγείας, ικανής να συντελεί στην μείωση των σχετικών με τη στοματική υγεία ανισοτήτων που εντοπίζονται στην Ελλάδα.

Μέτρηση της επίδρασης της αγωγής υγείας με τη μέθοδο της βιωματικής μάθησης στη Στοματική Υγεία των παιδιών και των εφήβων
H μελέτη που παρουσιάστηκε με τίτλο «Αγωγή Στοματικής Υγείας με Βιωματική Μάθηση σε παιδιά 9 και 12 ετών στο σχολείο», διενεργήθηκε σε δύο φάσεις: η πρώτη,  πριν την έναρξη του Προγράμματος Ενημέρωσης για τη Στοματική Υγιεινή, και η δεύτερη φάση μετά την ολοκλήρωσή του – ύστερα από 6 και 18 μήνες.

Από τη μελέτη προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  • Η βιωματική μάθηση βρέθηκε πιο αποτελεσματική από τη συμβατική:

–    Στη βελτίωση της στοματικής υγιεινής των παιδιών 9 ετών, έξι μήνες μετά το πρόγραμμα.

–    Στη βελτίωση της στάσης και συμπεριφοράς των παιδιών 12 ετών, έξι μήνες μετά το πρόγραμμα.

–    Στη βελτίωση της στοματικής υγιεινής και στη μείωση της ουλίτιδας των παιδιών 12 ετών, 6 και 18 μήνες μετά το πρόγραμμα.

  • Η βιωματική μάθηση είναι πιο αποτελεσματική στους εφήβους.
  • Ο εκπαιδευτικός μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της στοματικής υγείας των παιδιών.
  • Επανάληψη του προγράμματος τουλάχιστον μία φορά το χρόνο.
  • Ένταξη της αγωγής στοματικής υγείας με βιωματική μάθηση στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των σχολείων.

Η έρευνα υλοποιήθηκε με τη συνεργασία της Επιστημονικής Επιτροπής για τη βιωματική μάθηση και με την επιστημονική ευθύνη του κ. Κ. Ουλή και της κας Κ. Καββαδία.

2. Αγωγή Στοματικής Υγείας με τη μέθοδο της βιωματικής η οποία πραγματοποιήθηκε με επισκέψεις οδοντιάτρων στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και συγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό.

 

Το Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας με τη μέθοδο της Βιωματικής μάθησης υλοποιήθηκε για έξι χρόνια με αφετηρία το 2009 με τη συμμετοχή εθελοντών οδοντιάτρων σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς σε μαθητές της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο είχε συγγραφεί και εγκριθεί συγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό για τους για τους εκπαιδευτικούς την επιστημονική ευθύνη του οποίου είχε ο κος Κωνσταντίνος Ούλης, Καθηγητής της Παιδοδοντιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Σκοπός του προγράμματος ήταν η απόκτηση γνώσεων για τη στοματική υγεία σε μαθητές α’ βάθμιας και β’ βάθμιας εκπαίδευσης μέσω της βιωματικής μάθησης, της γνώσης δηλαδή που δεν λαμβάνεται παθητικά αλλά συνδυάζεται με την εμπειρία. Το πρόγραμμα της βιωματικής εφαρμοζόταν αρχικά στους μαθητές από τους εκπαιδευτικούς με οδηγό τα εκπαιδευτικά εγχειρίδια που είχαν εκπονηθεί για το πρόγραμμα καθώς και άλλων μέσων (πχ Πολυμεσική εφαρμογή DVD-ROM για την αγωγή στοματικής υγείας με παιχνίδια και βίντεο) και ολοκληρωνόταν με την επίσκεψη των οδοντιάτρων στα σχολεία μετά το πέρας της εφαρμογής της βιωματικής μάθησης για οδηγίες στοματικής υγιεινής, επίλυση αποριών κ.α.

Eγχειρίδιο για τα παιδιά
ηλικίας 9-12

Forest

Eγχειρίδιο για τα παιδιά
ηλικίας 12-15

Snow

3. Ο μήνας Στοματικής Υγείας κατά τον οποίο κορυφώνονταν οι ενημερωτικές εκδηλώσεις μέσω των Οδοντιατρικών Συλλόγων όλης της χώρας.

 

Ο Νοέμβριος αποτελούσε το Μήνα Στοματικής Υγείας και κάθε χρόνο κορυφώνονταν οι ενημερωτικές δράσεις σε θέματα στοματικής υγείας και η προβολή του προγράμματος στο κοινό. Πραγματοποιούνταν πολλές από τις εκδηλώσεις των οδοντιατρικών συλλόγων και δημοσιοποιούνταν τα αποτελέσματα των ερευνών του προγράμματος. Με τις δραστηριότητες αυτές μεγιστοποιείται η ενημέρωση του Ελληνικού πληθυσμού σχετικά με τη στοματική υγιεινή.Οι εκδηλώσεις των οδοντιατρικών συλλόγων προήγαγαν τη στοματική υγεία και προέβαλαν το πρόγραμμα σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Οι οδοντιατρικοί σύλλογοι με την συνεργασία των μελών τους και την υποστήριξη και το συντονισμό του προγράμματος είχαν τη δυνατότητα να αναλάβουν πρωτοβουλίες για την ενημέρωση του πληθυσμού της περιοχής τους σχετικά με τη σημασία της προστασίας της Στοματικής Υγείας. Οι εκδηλώσεις αυτές συνήθως περιλάμβαναν:

  • Κεντρικές εκδηλώσεις ενημέρωσης του πληθυσμού σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς (Δήμος, Νομαρχία, Σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων, εκκλησία, ΜΚΟ κλπ).
  • Εκδηλώσεις αγωγής υγείας σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες(ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, ιδρύματα κλπ).
  • Εμφανίσεις στα τοπικά ΜΜΕ.
  • Καταχωρήσεις στον τοπικό τύπο.
  • Events σε κεντρικά σημεία κλπ.

Φυλλάδιο Δράσεων